Żadna umowa zmarłego nie wygasa sama. Sprzedawca prądu, operator telefonu ani platforma streamingowa nie dowiadują się o śmierci z urzędu i wystawiają faktury na nazwisko zmarłego, dopóki ktoś nie prześle im aktu zgonu. Zaległości z tego okresu obciążają spadek. Do rozwiązania umowy z powodu śmierci wystarczy krótkie pismo z kopią odpisu aktu zgonu; kary umownej za wcześniejsze rozwiązanie nie ma. Jeśli ktoś zostaje w mieszkaniu, umowy na media nie rozwiązuje się, tylko przepisuje.
Ogólny plan pierwszych tygodni znajdziesz w artykule o formalnościach po śmierci bliskiej osoby. Tu chodzi wyłącznie o umowy: od inwentaryzacji po wzór pisma.
Dlaczego umowy nie wygasają same
Spadek obejmuje prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, w tym jego umowy. Umowa o dostawę prądu, abonament telefoniczny czy subskrypcja nie znika z chwilą śmierci; wchodzi do spadku, a wraz z nią obowiązek zapłaty za usługi wykonane do momentu rozwiązania.
Dostawca ma więc prawo wystawiać faktury, dopóki nie dostanie informacji o śmierci, i robi to. Te faktury stają się długiem spadkowym, który spadkobiercy uregulują, chyba że spadek odrzucą. Zgłoszenie zgonu dostawcom leży w interesie rodziny, nie dostawców.
Dobra wiadomość: rozwiązanie umowy z powodu śmierci nie jest „przedterminowym zerwaniem”. Urząd Komunikacji Elektronicznej potwierdza, że operator nie może naliczyć kary umownej, gdy przyczyną rozwiązania jest śmierć abonenta. Ta sama logika obowiązuje u sprzedawców prądu i gazu.
Krok 1: znajdź wszystkie umowy
Nie wiesz, jakie umowy miał zmarły. Nikt nie wie. Trzeba je odtworzyć z kilku źródeł:
| Źródło | Co pokazuje |
|---|---|
| wyciągi bankowe z ostatnich 3 miesięcy | polecenia zapłaty, płatności kartą za subskrypcje, przelewy cykliczne |
| historia karty płatniczej | Netflix, Spotify, iCloud, Google One, aplikacje, prasa, siłownia |
| skrzynka pocztowa (fizyczna) | faktury papierowe, wezwania, korespondencja z dostawcami |
| poczta e-mail (jeśli macie legalny dostęp) | faktury elektroniczne, potwierdzenia subskrypcji |
| segregator z dokumentami | umowy, aneksy, regulaminy |
| telefon zmarłego (ekran blokady, powiadomienia) | aplikacje dostawców, powiadomienia o płatnościach |
| liczniki w mieszkaniu | naklejki i numery punktów poboru prądu (PPE) i gazu |
Wyciągi z konta zmarłego dostaniesz z banku dopiero jako spadkobierca z dokumentem potwierdzającym dziedziczenie. Wcześniej pomaga korespondencja i telefon. Nie loguj się na konta zmarłego, żeby „sprawdzić”: o granicach legalnego dostępu piszemy w artykule o hasłach po śmierci. Jeśli podejrzewasz, że umów jest więcej, niż widać, artykuł o odnajdywaniu majątku po zmarłym pokazuje, gdzie jeszcze szukać.
Zrób z tego jedną listę: dostawca, numer klienta lub umowy, częstotliwość płatności, kwota, sposób płatności. Ta lista będzie Ci towarzyszyć przez kilka miesięcy.
Krok 2: rozwiązać czy przepisać
Dla każdej umowy odpowiedz na jedno pytanie: czy ktoś z tej usługi dalej korzysta?
- Ktoś zostaje w mieszkaniu: prąd, gaz, wodę, internet, telewizję przepisujesz na tę osobę.
- Mieszkanie będzie stało puste do sprzedaży: prąd i gaz przepisujesz na spadkobiercę albo zostawiasz minimalną umowę, bo bez prądu nie da się nieruchomości pokazać ani ogrzać; internet i telewizję rozwiązujesz.
- Numer telefonu zmarłego jest podpięty do banków i kont: przejmujesz numer cesją na kilka miesięcy, zanim go zamkniesz.
- Subskrypcje cyfrowe: rozwiązujesz wszystkie, chyba że rodzina korzysta z planu rodzinnego.
Jest jeszcze trzecia opcja: nic nie robić i czekać, aż karta zmarłego przestanie działać po zablokowaniu konta przez bank. Przy subskrypcjach to faktycznie działa, ale przy prądzie, gazie i czynszu nie: te długi rosną i trafiają do spadku.
Prąd
W Polsce masz zwykle dwie umowy w jednej: ze sprzedawcą energii i z operatorem systemu dystrybucyjnego (albo jedną umowę kompleksową). Dla rodziny to nie ma znaczenia: zgłaszasz się do sprzedawcy, u którego przychodziły faktury, a on załatwia resztę.
Jeżeli ktoś zostaje w lokalu. Nowy użytkownik zawiera własną umowę. Potrzebuje:
- odpisu aktu zgonu,
- dokumentu potwierdzającego prawo do lokalu: aktu własności, umowy najmu, a przy dziedziczeniu aktu poświadczenia dziedziczenia albo postanowienia sądu, lub oświadczenia spadkobiercy (PGE ma na to osobny formularz),
- protokołu zdawczo-odbiorczego ze stanem licznika z dnia przejęcia.
Stan licznika to najważniejsza liczba w całej procedurze. Zużycie do tego stanu idzie na rachunek zmarłego (i do spadku), zużycie po nim na nową umowę. Zrób zdjęcie licznika z widoczną datą w dniu śmierci albo najbliższym możliwym.
Tauron pozwala przepisać licznik w całości online, gdy poprzedni odbiorca zmarł; jeśli nie masz kontaktu z rodziną zmarłego albo brak tytułu prawnego, trzeba złożyć wniosek o nową umowę i podpisać protokół w trakcie. PGE i Enea przyjmują wnioski online, przez infolinię, listownie i w biurach obsługi. Procedury zmieniają się, więc sprawdź aktualną na stronie swojego sprzedawcy.
Jeżeli nikt nie zostaje. Piszesz do sprzedawcy o rozwiązanie umowy z powodu śmierci odbiorcy, załączasz kopię odpisu aktu zgonu i podajesz stan licznika. Sprzedawca wystawia fakturę końcową na nazwisko zmarłego. Nadpłata wchodzi do spadku, niedopłata to dług spadkowy. Bez nowej umowy operator może w końcu zdemontować licznik; ponowne przyłączenie kosztuje i trwa, więc przy mieszkaniu do sprzedaży lepiej przepisać umowę na spadkobiercę.
Gaz
Procedura jest taka sama jak przy prądzie: akt zgonu, tytuł prawny do lokalu, protokół zdawczo-odbiorczy ze stanem gazomierza. Nowy użytkownik zawiera własną umowę, a rozwiązanie z powodu śmierci nie generuje kary.
Dwie różnice praktyczne. Po pierwsze, w pustym mieszkaniu zakręć zawór gazu przy kuchence i sprawdź, czy dostawca nie wymaga odbioru instalacji przy nowej umowie po dłuższej przerwie. Po drugie, jeżeli zmarły miał przyznany dodatek albo taryfę ochronną, nowa umowa nie przejmuje tych uprawnień automatycznie; nowy odbiorca składa własne oświadczenia.
Woda, ogrzewanie, śmieci, czynsz
Te opłaty najczęściej idą przez spółdzielnię, wspólnotę albo zarządcę, więc jedno zgłoszenie załatwia kilka umów naraz.
Spółdzielnia lub wspólnota. Zgłoś zgon z kopią aktu zgonu i wskaż osobę do kontaktu oraz adres do korespondencji. Czynsz i opłaty eksploatacyjne nie ustają; obowiązek ich płacenia przechodzi na spadkobierców od dnia śmierci, a nie od zakończenia sprawy spadkowej. Kwestie prawa do mieszkania (własnościowe, lokatorskie, komunalne) to osobny temat, ale sama płatność biegnie dalej.
Opłata za śmieci. To jedyna z tych opłat, która ma własny termin. Właściciel nieruchomości składa nową deklarację o liczbie mieszkańców. Przy śmierci mieszkańca deklarację zmniejszającą opłatę można złożyć z mocą wsteczną, ale tylko w ciągu 6 miesięcy od dnia śmierci. Po tym terminie gmina naliczy opłatę za osobę, która już nie mieszka.
Woda i ogrzewanie. Jeśli są rozliczane bezpośrednio z dostawcą (dom jednorodzinny, własna umowa z wodociągami), procedura jest jak przy prądzie: akt zgonu, stan wodomierza, nowa umowa albo rozwiązanie.
Telefon komórkowy
UKE opisuje to jasno: umowa wygasa w związku ze śmiercią abonenta, ale operator musi się o niej dowiedzieć. Do tego czasu nalicza abonament.
Rozwiązanie. Pismo z rezygnacją z powodu śmierci abonenta plus kopia odpisu aktu zgonu, złożone w salonie albo wysłane listem poleconym. W piśmie podaj imię i nazwisko abonenta, numer telefonu i numer konta klienta. Kary umownej za rozwiązanie przed końcem okresu nie ma.
Raty za telefon. Tu operatorzy się różnią. Część rozwiązuje umowę ratalną bez obowiązku spłaty przez spadkobierców, część wymaga spłaty pozostałych rat albo zwrotu urządzenia. Sprawdź regulamin konkretnego operatora, zanim uznasz, że telefon „jest już rodziny”.
Zaległe faktury. Faktury wystawione do dnia zgłoszenia zgonu to dług spadkowy. Spadkobiercy płacą je z majątku spadkowego.
Cesja numeru. Jeżeli numer zmarłego jest zapisany w bankach, ubezpieczycielach, na kontach Google czy Apple, nie rozwiązuj umowy od razu. Przejmij numer cesją na siebie (u większości operatorów bezpłatnie, na wniosek z kopią aktu zgonu). Przez kilka miesięcy będą na niego przychodzić SMS-y z kodami i informacje, które ułatwią zamknięcie spraw. Dopiero potem numer zamkniesz. Ważne: przejęcie numeru nie daje prawa do logowania się na konta zmarłego; o tym, co wolno, piszemy w artykule o kontach Google, Facebook i Apple po śmierci.
Internet, telewizja, sprzęt do zwrotu
Procedura jak przy telefonie: pismo z aktem zgonu, bez kary umownej. Jeśli ktoś zostaje w mieszkaniu, robisz cesję zamiast rozwiązania.
Najczęstszy problem to sprzęt. Router, dekoder, modem i karta dostępowa są zwykle użyczone i podlegają zwrotowi w terminie wskazanym w regulaminie, często 14-30 dni od rozwiązania umowy. Za niezwrócony sprzęt operator nalicza opłatę, która potrafi przekroczyć wartość urządzeń. Zapytaj przy rozwiązywaniu, co i gdzie zwrócić, i zachowaj potwierdzenie.
Abonament RTV
O tym zapomina prawie każdy. Jeżeli zmarły miał zarejestrowany odbiornik, obowiązek abonamentowy nie ustaje z chwilą śmierci. Poczta Polska oczekuje, że współmałżonek albo domownicy zgłoszą zgon w placówce z aktem zgonu i albo przepiszą odbiornik na siebie, albo go wyrejestrują. Bez tego opłaty biegną dalej, a Poczta może dochodzić zaległości.
Subskrypcje i płatności cykliczne
Netflix, Spotify, iCloud+, Google One, Amazon Prime, prasa cyfrowa, aplikacje, siłownia, pudełka z jedzeniem, serwisy randkowe: każda z nich pobiera opłaty, dopóki działa karta. Zwykle kończy się to samo, gdy bank blokuje rachunek zmarłego po zgłoszeniu zgonu. Wyjątki:
- płatności z konta wspólnego albo z karty małżonka, które działają dalej,
- plany rodzinne, gdzie zmarły był administratorem, a rodzina korzysta,
- umowy członkowskie (siłownie, kluby), które mogą naliczać opłaty i wysyłać wezwania niezależnie od karty.
Przy subskrypcjach cyfrowych zwykle wystarczy formularz kontaktowy i skan aktu zgonu. Przy siłowniach i klubach wyślij pismo jak do operatora. Więcej w odpowiedzi o subskrypcjach po śmierci.
Raty, leasing, wynajem długoterminowy
Umowy, w których zmarły spłacał coś w ratach, wchodzą do spadku tak samo jak abonamenty: raty za pralkę w sklepie, leasing konsumencki albo abonament na samochód, wynajem sprzętu medycznego, sprzęt w abonamencie od operatora. Różnica polega na tym, że po drugiej stronie jest rzecz, którą trzeba oddać albo wykupić.
Postępowanie jest podobne: zgłaszasz zgon z aktem zgonu i pytasz, jakie opcje przewiduje umowa. Przy leasingu i wynajmie długoterminowym firma zwykle proponuje spadkobiercom kontynuację, wykup albo zwrot pojazdu; niektóre umowy mają ubezpieczenie spłaty na wypadek śmierci, o którym rodzina nie wie. Przy ratach sklepowych sprawdź, czy do umowy dołączono ubezpieczenie kredytu, bo wtedy resztę spłaca ubezpieczyciel, nie spadek. Nie odbieraj i nie sprzedawaj rzeczy w leasingu ani na raty z zastrzeżeniem własności: formalnie nie należą do spadku, dopóki nie zostaną spłacone.
Decyzja o kontynuacji tych umów powinna zapaść razem z decyzją o przyjęciu spadku. Jeśli rozważasz odrzucenie, nie podpisuj aneksów ani cesji „na siebie”, bo to może zostać potraktowane jako przyjęcie zobowiązania.
Umowy, których nie wolno rozwiązywać pochopnie
Nie wszystko, co przychodzi w kopertach, należy wypowiedzieć.
Polisa na życie zmarłego. Nie rozwiązujesz jej, tylko zgłaszasz roszczenie. Wypłata dla uposażonego nie wchodzi do spadku; piszemy o tym w artykule polisa na życie a spadek.
Polisy na życie, w których zmarły był uposażonym (na przykład polisa współmałżonka). Trzeba zmienić uposażonego, nie rozwiązywać polisy.
Ubezpieczenie mieszkania. Jeśli dom stoi pusty, to jedyna ochrona przed zalaniem czy pożarem. Zgłoś ubezpieczycielowi zmianę i przepisz polisę, zamiast ją wypowiadać.
OC samochodu. Umowa OC przechodzi na spadkobierców i nie wygasa ze śmiercią właściciela. Nieopłacona składka to dług spadkowy, a brak OC to kara z UFG. Nie wypowiadaj OC, dopóki auto nie zostanie przerejestrowane albo sprzedane.
Najem mieszkania. Małżonek, dzieci i inne osoby bliskie, które mieszkały z najemcą do jego śmierci, wstępują w stosunek najmu z mocy prawa. Nie wypowiadaj umowy najmu „w imieniu zmarłego”, jeśli ktoś tam mieszka.
Kredyt i hipoteka. Kredytu się nie „rozwiązuje”. Bank trzeba powiadomić, a dalsze kroki zależą od ubezpieczenia kredytu i decyzji o spadku, o czym w odpowiedzi o kredycie zmarłego.
Numer telefonu. Jak wyżej: najpierw cesja, dopiero po kilku miesiącach zamknięcie.
Poczta e-mail i konta cyfrowe. Nie zamykaj, dopóki nie skończysz spraw. Na tę pocztę przychodzą faktury, resety haseł i powiadomienia, które pozwolą Ci odtworzyć resztę umów.
Wzór pisma do dostawcy
Jedno pismo obsługuje prąd, gaz, telefon, internet, telewizję i większość subskrypcji. Wysyłasz je listem poleconym albo składasz w punkcie obsługi za potwierdzeniem.
[Miejscowość], [data]
[Imię i nazwisko osoby zgłaszającej]
[adres do korespondencji]
[telefon, e-mail][Nazwa dostawcy]
[adres]Zawiadomienie o śmierci abonenta i wniosek o rozwiązanie umowy
Zawiadamiam, że [imię i nazwisko zmarłego], zam. [adres], numer klienta / umowy [numer], zmarł(a) w dniu [data]. W załączeniu przekazuję kopię odpisu skróconego aktu zgonu.
Wnoszę o rozwiązanie umowy nr [numer] z dniem [data zgonu / data zgłoszenia] z powodu śmierci abonenta, bez naliczania kary umownej, oraz o wystawienie faktury końcowej. Stan licznika na dzień [data]: [odczyt].
[Wariant przy przepisaniu: Jednocześnie wnoszę o cesję umowy / zawarcie nowej umowy na moją rzecz na dotychczasowych warunkach. Załączam dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu.]
Proszę o przesłanie potwierdzenia rozwiązania umowy oraz informacji o ewentualnym sprzęcie podlegającym zwrotowi na adres wskazany powyżej.
[podpis]
Załączniki:
- kopia odpisu skróconego aktu zgonu,
- [protokół zdawczo-odbiorczy / dokument tytułu prawnego do lokalu].
Nie wpisuj w piśmie numeru PESEL zmarłego ani swojego, jeśli dostawca tego nie wymaga; numer klienta i akt zgonu w zupełności wystarczą do identyfikacji.
Zaległe faktury i nadpłaty
Faktury za okres do rozwiązania umowy obciążają spadek. Zanim zapłacisz je z własnych pieniędzy, odpowiedz sobie na pytanie, czy w ogóle przyjmujesz spadek. Jeżeli długi zmarłego przewyższają majątek i rozważasz odrzucenie spadku, nie spłacaj rachunków zmarłego jako „rodzina”, bo potem trudno je odzyskać. Rachunki, które grożą realną szkodą (ubezpieczenie mieszkania, prąd w domu, gdzie ktoś mieszka), to wyjątek.
Nadpłaty z faktur końcowych, kaucje za sprzęt i zwroty z rozliczeń wchodzą do spadku. Dostawca wypłaci je na rachunek zmarłego albo, po okazaniu dokumentu dziedziczenia, spadkobiercom. Warto o nie zapytać; przy prądzie i gazie po ciepłej zimie nadpłata potrafi wynieść kilkaset złotych.
Checklista umów
| Usługa | Rozwiązać czy przepisać | Dokumenty | Na co uważać |
|---|---|---|---|
| prąd | przepisać, gdy ktoś zostaje; inaczej przepisać na spadkobiercę lub rozwiązać | akt zgonu, tytuł do lokalu, protokół ze stanem licznika | zdjęcie licznika w dniu śmierci; nadpłata do spadku |
| gaz | jak prąd | jak prąd | zakręcić zawór w pustym mieszkaniu |
| spółdzielnia, wspólnota | zgłosić zgon, wskazać kontakt | akt zgonu | czynsz biegnie dalej |
| śmieci | nowa deklaracja | akt zgonu | 6 miesięcy na deklarację wsteczną |
| telefon | cesja numeru na kilka miesięcy, potem rozwiązanie | akt zgonu, pismo | raty za sprzęt wg regulaminu |
| internet, TV | przepisać lub rozwiązać | akt zgonu, pismo | zwrot routera i dekodera w terminie |
| abonament RTV | przepisać lub wyrejestrować | akt zgonu | obowiązek nie ustaje sam |
| subskrypcje | rozwiązać | skan aktu zgonu, formularz | konto wspólne, karta małżonka, plany rodzinne |
| siłownia, kluby | rozwiązać pismem | akt zgonu | wezwania niezależne od karty |
| polisa na życie | zgłosić roszczenie | akt zgonu, polisa | nie wypowiadać |
| ubezpieczenie mieszkania | przepisać | akt zgonu | nie zostawiać domu bez ochrony |
| OC samochodu | zostawić do przerejestrowania | akt zgonu | przechodzi na spadkobierców |
| najem mieszkania | wstąpienie bliskich w najem | akt zgonu, dowód zamieszkiwania | nie wypowiadać za zmarłego |
| kredyt | powiadomić bank | akt zgonu | decyzja o spadku |
| e-mail, konta cyfrowe | zostawić do końca formalności | nie zamykać przedwcześnie |
Jak ułatwić to bliskim zawczasu
Z gotową listą umów (dostawca, numer klienta, sposób płatności) cała procedura zajmuje popołudnie. Bez niej rodzina odtwarza ją miesiącami z wyciągów i kopert.
Taką listę możesz przygotować w generatorze spisu majątku, który obejmuje też zobowiązania i umowy, a potem przechowywać w Sejfie Życia, gdzie zaufana osoba dostanie do niej dostęp wtedy, gdy będzie potrzebny. Nie trzeba do tego haseł ani numerów kart, wystarczy nazwa dostawcy i numer klienta.
Podsumowanie
Umowy zmarłego nie wygasają same i do momentu zgłoszenia zgonu generują dług spadkowy. Rozwiązanie z powodu śmierci nie kosztuje kary umownej; wystarczy pismo z kopią aktu zgonu.
Zanim cokolwiek rozwiążesz, odpowiedz na pytanie, czy ktoś z usługi korzysta. Media w zamieszkanym lokalu przepisujesz, numer telefonu przejmujesz cesją na kilka miesięcy, subskrypcje rozwiązujesz. Polisy, OC, ubezpieczenia mieszkania, najmu i poczty e-mail nie ruszasz, dopóki nie skończysz reszty spraw.
Wszystkie terminy, w tym 6 miesięcy na deklarację śmieciową i 6 miesięcy na odrzucenie spadku, zebraliśmy w artykule o terminach po śmierci bliskiej osoby.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Procedury poszczególnych dostawców zmieniają się; przed wysłaniem pisma sprawdź aktualne wymagania na stronie operatora lub sprzedawcy. Przy długach zmarłego przewyższających majątek skonsultuj decyzję o spadku z prawnikiem.
