Czy po darowiźnie mieszkania mogę w nim dalej mieszkać?

Tylko wtedy, gdy zabezpieczysz to prawnie. Służebność osobista mieszkania, ustanowiona w akcie darowizny i wpisana do księgi wieczystej, daje prawo dożywotniego zamieszkiwania i wiąże także kolejnego właściciela lokalu. Bez niej mieszkasz u obdarowanego z grzeczności.

Co się dzieje bez zabezpieczenia

Darowizna przenosi własność od razu i w całości. Od chwili podpisania aktu mieszkanie należy do obdarowanego, a Ty jesteś w nim domownikiem za jego zgodą. Dopóki relacje są dobre, nikt tego nie zauważa. Problem ujawnia się przy rozwodzie obdarowanego, jego kłopotach finansowych, egzekucji z lokalu albo zwykłej zmianie planów.

Ustne zapewnienie „przecież mama zostaje u siebie” nie jest prawem do lokalu i nie przechodzi na nikogo dalej.

Jak działa służebność osobista mieszkania

Ustanawia się ją w tym samym akcie notarialnym co darowiznę i wpisuje do księgi wieczystej. Od tego momentu prawo do zamieszkiwania jest ujawnione publicznie i wiąże każdego kolejnego właściciela. Jeśli obdarowany sprzeda mieszkanie, kupujący nabywa je razem ze służebnością, bo widzi ją w księdze przed transakcją.

Służebność jest dożywotnia i osobista: nie można jej sprzedać ani odziedziczyć, wygasa wraz ze śmiercią uprawnionego.

Umowa dożywocia jako alternatywa

Dożywocie idzie dalej niż sama służebność. Nabywca dostaje nieruchomość, ale w zamian zobowiązuje się do dożywotniego utrzymania zbywcy: przyjęcia go jako domownika, wyżywienia, opieki w chorobie i sprawienia pogrzebu. To umowa o codzienną opiekę, nie tylko o dach nad głową, i wymaga realnej gotowości drugiej strony.

Różnica bywa też podatkowa i spadkowa, więc wybór między darowizną ze służebnością a dożywociem omów z notariuszem przed podpisaniem czegokolwiek.

O czym zapomina się najczęściej

O wpisie do księgi wieczystej. Sama wzmianka o służebności w akcie jest wiążąca między stronami, ale to wpis daje skuteczność wobec kolejnego nabywcy. Sprawdź w księdze, czy służebność faktycznie została ujawniona, zamiast zakładać, że kancelaria zrobiła to automatycznie.