Czy po wycieku danych muszę wymienić dowód osobisty?

Zwykle nie. Wyciek numeru PESEL albo serii i numeru dowodu nie unieważnia dokumentu i sam w sobie nie jest powodem do wymiany. Wymiana bywa zasadna, gdy wyciekł skan lub zdjęcie dowodu, bo wtedy ktoś dysponuje kompletem danych wraz z wizerunkiem dokumentu. W obu przypadkach ważniejsze i szybsze jest zastrzeżenie numeru PESEL.

Dlaczego sama wymiana niewiele daje

Nowy dowód to nowa seria i numer, ale numer PESEL zostaje ten sam. Skoro to właśnie PESEL jest kluczem, po którym instytucje identyfikują osobę, wymiana samego dokumentu zamyka tylko część problemu i zajmuje kilka tygodni. Zastrzeżenie numeru PESEL zajmuje kilka minut i działa od razu.

Kiedy wymiana ma sens

Rozważ ją, gdy:

• wyciekł skan albo zdjęcie dowodu, a nie same dane tekstowe,
• dokument był używany do potwierdzania tożsamości zdalnie, na przykład przy weryfikacji selfie z dowodem,
• masz sygnały, że ktoś już próbował posłużyć się Twoim dokumentem.

Sam fakt, że Twój PESEL i adres e-mail znalazły się w bazie z wycieku, do wymiany nie wystarcza.

Kolejność działań po wycieku

1. Zastrzeż numer PESEL w aplikacji mObywatel, na gov.pl albo w urzędzie gminy. Jeśli nie planujesz kredytu, zostaw zastrzeżenie włączone na stałe.
2. Zastrzeż dokument w systemie Dokumenty Zastrzeżone, jeśli wyciekł jego skan.
3. Włącz alerty BIK i obserwuj zapytania kredytowe.
4. Zmień hasła w usługach, w których używałeś tego samego, i włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe.
5. Przygotuj się na phishing. Po wycieku rośnie liczba wiadomości, które powołują się na prawdziwe dane, żeby uwiarygodnić prośbę o kliknięcie.

Przykład

Do Anny trafia powiadomienie, że z serwisu, w którym kupowała bilety, wyciekły imię, nazwisko, adres e-mail i PESEL. Skanu dowodu tam nie było. Anna zastrzega PESEL, włącza alerty BIK i zostawia to tak. Nie wymienia dowodu, bo dokument nie stracił ważności i nie znalazł się w cudzych rękach w postaci obrazu. Gdyby wyciekł skan, decyzja byłaby odwrotna.